بیوگرافی محمدرضا فرزین رئیس بانک مرکزی + سوابق و تحصیلات

محمدرضا فرزین از چهره‌های شناخته‌شده حوزه پولی و بانکی ایران است که نام او با تصمیمات مهم ارزی و بانکی گره خورده و مسیر مدیریتی‌اش همواره محل توجه بوده است.

پویامگ | او با سابقه طولانی در مدیریت بانک‌ها و نهادهای اقتصادی، به‌عنوان یکی از اثرگذارترین مدیران پولی سال‌های اخیر شناخته می‌شود.

تولد و تحصیلات

محمدرضا فرزین متولد سال ۱۳۴۴ در نوش‌آباد کاشان استان اصفهان است. تحصیلات متوسطه را در رشته ریاضی به پایان رساند و سپس وارد دانشگاه شهید بهشتی شد و در سال ۱۳۶۸ مدرک کارشناسی اقتصاد نظری گرفت.

او تحصیلات تکمیلی را در دانشگاه تهران در رشته اقتصادسنجی ادامه داد و در سال ۱۳۷۲ کارشناسی ارشد خود را دریافت کرد. فرزین در نهایت در سال ۱۳۷۹ موفق به اخذ دکترای اقتصاد با گرایش بخش عمومی و تجارت بین‌الملل از دانشگاه علامه طباطبایی شد.

سوابق مدیریتی و اجرایی

محمدرضا فرزین پیش از رسیدن به ریاست بانک مرکزی، تجربه مدیریت در چند بانک مهم کشور را در کارنامه داشت. او از سال ۱۴۰۰ مدیرعامل بانک ملی ایران بود و پیش از آن، در فاصله سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ مدیرعامل بانک کارآفرین و از سال ۱۳۹۲ رئیس هیئت‌مدیره این بانک فعالیت داشت.

ریاست هیئت عامل صندوق توسعه ملی، عضویت در شورای پول و اعتبار، عضویت در هیئت‌مدیره بانک کشاورزی، دبیری کارگروه طرح تحول نظام بانکی و دبیری کارگروه ارزش‌گذاری پول ملی از دیگر مسئولیت‌های مهم او بوده است. فرزین در دولت دهم نیز دبیر ستاد هدفمندسازی یارانه‌ها بود.

ریاست بانک مرکزی و سیاست‌های ارزی

پس از تشدید بحران ارزی و حذف ارز ترجیحی، محمدرضا فرزین در دی‌ماه ۱۴۰۱ به‌عنوان رئیس کل بانک مرکزی معرفی شد. در این دوره، بانک مرکزی با اختیارات گسترده‌تر، سیاست تثبیت چندنرخی ارز را دوباره اجرا کرد و نرخ دلار ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان شکل گرفت.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، در سال ۱۴۰۱ حدود ۶۵ میلیارد دلار برای واردات اختصاص یافت که نسبت به سال قبل افزایش قابل توجهی داشت. همچنین گفته می‌شود یکی از نخستین تصمیمات او، جلوگیری از تخصیص ارز به شرکت چای دبش بود که بعدها به افشای فساد این شرکت انجامید.

افزایش نرخ دلار و انتقادها

فرزین در حالی سکان بانک مرکزی را به دست گرفت که قیمت دلار حدود ۴۴ هزار تومان بود. در دوره مدیریت او، نرخ ارز از ۶۰ هزار تومان عبور کرد و حتی به حدود ۷۲ هزار تومان رسید.
در سال ۱۴۰۳ و با تشدید نوسانات ارزی، انتقادها از عملکرد بانک مرکزی افزایش یافت. مجلس و برخی نهادهای اقتصادی، سیاست‌های ارزی این دوره را ناکارآمد دانستند و به رویکرد مدیریتی بانک مرکزی ایراد وارد کردند.

حراج سکه و طلا

بانک مرکزی در دوره ریاست فرزین، سیاست حراج سکه و شمش طلا را در مرکز مبادله اجرا کرد. این اقدام به دلیل محاسبه قیمت طلا با نرخ‌های بالای دلار، واکنش‌های زیادی به دنبال داشت.
روزنامه تجارت در گزارشی نوشت این شیوه، مشابه تجربه‌های ناموفق گذشته است و نه‌تنها به کاهش قیمت‌ها کمک نمی‌کند، بلکه به بازار سیگنال افزایش قیمت می‌دهد. اقتصاددانان نیز نسبت به تبعات این سیاست و محدود بودن منابع ارزی هشدار دادند.
منبع: روزنامه تجارت

بازار ارز، سوئیفت و FATF

اظهارات فرزین درباره بی‌توجهی بانک مرکزی به نرخ بازار غیررسمی ارز، با واکنش منفی فعالان اقتصادی مواجه شد. منتقدان معتقد بودند نرخ بازار آزاد تأثیر مستقیم بر زندگی مردم دارد و نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
همچنین صحبت‌های او درباره سوئیفت و FATF داخلی، از سوی کارشناسان اقتصادی مورد انتقاد قرار گرفت و برخی آن را غیرواقعی توصیف کردند. منبع: گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارات کارشناسان اقتصادی

آثار و تألیفات علمی

محمدرضا فرزین علاوه بر فعالیت اجرایی، در حوزه علمی نیز فعال بوده است. از جمله آثار او می‌توان به ترجمه کتاب «جهانی‌شدن و گذارهای اقتصادی»، تألیف کتاب «هدفمندسازی یارانه‌ها: از نظریه تا عمل»، ترجمه کتاب «بهای نابرابری» اثر جوزف استیگلیتز و تألیف چندین کتاب در حوزه اقتصاد گردشگری و سیاست‌های اقتصادی اشاره کرد.

سوابق آموزشی و دانشگاهی

او عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با مرتبه دانشیار است و در گروه‌های مالی و بانکداری، اقتصاد بازرگانی و مدیریت جهانگردی عضویت دارد.
تدریس دروس اقتصاد خرد، اقتصاد کلان، تجارت بین‌الملل، مالیه بین‌الملل و اقتصاد گردشگری در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در دانشگاه‌های مختلف از جمله علامه طباطبایی، دانشگاه آزاد و دانشگاه دفاع ملی از سوابق آموزشی اوست.

عناوین و افتخارات

• دریافت نشان خدمت از رئیس‌جمهور در سال ۱۳۹۲
• پژوهشگر نمونه دانشگاه علامه طباطبایی
• مترجم نمونه دانشکده حسابداری و مدیریت
• کسب رتبه برتر در دوره کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه تهران

استعفای فرزین از سمت ریاست بانک مرکزی در دی ماه ۱۴۰۴

منابع مطلع تایید کرده‌اند که محمدرضا فرزین از ریاست بانک مرکزی استعفا داده است اما طبق عرف اداری کشور تا زمان پذیرش رسمی استعفا توسط رئیس جمهور، وظایف و مسئولیت‌های خود را دنبال می‌کند./ انصاف نیوز

>> بیوگرافی غلامرضا تاجگردون؛ رئیس کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ + سوابق

در نگاه تیم اقتصادی پویامگ، محمدرضا فرزین نمونه‌ای از مدیران اقتصادی است که تجربه علمی و اجرایی را هم‌زمان در کارنامه دارد، اما عملکرد او در رأس بانک مرکزی بیش از آنکه با دستاوردهای پایدار همراه باشد، با چالش‌های ارزی و تصمیمات پرهزینه شناخته می‌شود. سیاست‌های تثبیتی و چندنرخی ارز اگرچه در مقاطعی به کاهش نوسان کمک کرد، اما نتوانست ریشه‌های تورم و بی‌ثباتی را مهار کند.

برداشت پویامگ این است که دوره مدیریت فرزین بیش از هر چیز، بازتابی از محدودیت‌های ساختاری اقتصاد ایران بود؛ جایی که حتی مدیران باسابقه نیز ناچار به تصمیمات کوتاه‌مدت می‌شوند. افزایش انتقادها از بانک مرکزی نشان داد جامعه و نهادهای نظارتی انتظار شفافیت، هماهنگی و اثرگذاری ملموس‌تری از سیاست‌های پولی دارند، انتظاری که در این دوره به‌طور کامل برآورده نشد.